Het Nobelprijstraject van het Vlaams Vredesinstituut
Het reglement van de Nobelprijs voor de Vrede voorziet een bijzondere plaats voor directeurs van wetenschappelijke vredesinstituten. Zij krijgen – net als bijvoorbeeld voormalige laureaten of staatshoofden – de kans om elk jaar een nominatie voor de Nobelprijs voor de Vrede in te dienen.
De komende maanden en jaren zal het Vlaams Vredesinstituut de uitreiking van de Nobelprijs voor de Vrede aangrijpen om samenwerkingen met het onderwijsveld op te zetten en vrede een plaats te geven binnen de vernieuwde curricula van de middelbare scholen.
Nils Duquet, directeur van het Vlaams Vredesinstituut: “ De curricula van de middelbare scholen worden momenteel volop vernieuwd. Wij willen vrede en conflicthantering daarin een duidelijke plaats geven. In 2022 maakte een nominatietraject met échte inspraak van gemotiveerde Genkse scholieren en leerkrachten dit concreet. Het kan andere scholen inspireren om rond vrede aan de slag te gaan. Wij gaan in elk geval volgend jaar op de ingeslagen weg verder, hopelijk dan op grotere schaal.”
Hieronder lees je meer over onze aanpak in 2023, 2022 en 2021.
Bekijk ook zeker even dit korte verslag van onze nominatiedag op 27 januari 2022.
2023
Het traject #StemmenVoorVrede
In 2023 zullen leerlingen van het Atheneum Wispelberg (stedelijk onderwijs Gent), het Koninklijk Atheneum Antwerpen (GO!) en het Heilig Hart Instituut Heverlee (Katholiek Onderwijs Vlaanderen) samen bepalen welke persoon of organisatie door het Vlaams Vredesinstituut officieel genomineerd zal worden voor de Nobelprijs Vrede. Net als vorig jaar komen zij daarvoor samen op een evenement in het Vlaams Parlement, op donderdag 26 januari 2023. Op die dag zullen ze niet alleen discussiëren over wie genomineerd moet worden, maar ook het Vlaams Parlement en enkele razend interessante activisten beter leren kennen.
Om een zo onderbouwd mogelijke keuze te kunnen maken, zullen de leerkrachten en leerlingen al vooraf aan de slag kunnen met een gloednieuwe werkbundel (opgesteld in samenwerking met Djapo VZW) waarin vrede en de Nobelprijs in al hun facetten aan bod komen.
2022
Het traject
In 2022 koos het Vlaams Vredesinstituut er voor om het nominatieproces in handen te geven van de leerlingen van het Atlascollege in Genk. In de maand januari herleidden zij tijdens hun lessen op school een longlist van 10 mogelijke kandidaten tot een shortlist van zes. Dat deden ze niet alleen door namen van een longlist te schrappen, ze voegden er ook nieuwe namen aan toe.
Op 27 januari 2022 zakten de scholieren voor de uiteindelijke beslissing naar het Vlaams Parlement af. Dat werd een bijzondere dag. Ze kregen- alvorens uitgebreid te discussiëren en vervolgens te stemmen over de nominatie – een rondleiding door het Vlaams Parlement, Karolien Grosemans, voorzitter van de commissie onderwijs van het Vlaams Parlement, sprak hen toe en ze staken ook heel wat op over vrede, geweldloosheid en persvrijheid tijdens workshops door VRT-journaliste Inge Vrancken, vredesactiviste Maud Martens van Vrede VZW en onderzoekers Maarten Van Alstein en Dennis Vanden Auweele van het Vlaams Vredesinstituut.
Na een dubbele stemronde werd COVAX uitgekozen als genomineerde. Directeur Nils Duquet zal deze nominatie nu onmiddellijk indienen bij het Nobelprijscomité. Wie de Nobelprijs voor de Vrede uiteindelijk krijgt, beslist dit comité begin oktober.
Waarom een nominatie voor COVAX?
Het doel van het door de Verenigde Naties gesteunde COVAX-programma is om tegen het eerste kwartaal van 2022 twee miljard dosissen van het COVID-19-vaccin beschikbaar te stellen aan alle landen wereldwijd, ongeacht hun eigen welvaart. COVAX is een internationaal partnerschap tussen vaccinatie-alliantie Gavi, de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waaraan ook UNICEF meewerkt.
De leerlingen toonden zich overtuigd dat gezondheid een sleutelelement voor vrede is en dat iedereen ter wereld toegang moet hebben tot vaccins. Ze vonden het ook belangrijk om een initiatief te nomineren dat ook echt een probleem aanpakt en het niet enkel signaleert.
Zo verwoordde Joris Aerts, leerkracht van het Atlascollege in Genk, het op Radio 2 Limburg:
2021
Het traject
In 2021 nomineerde het Vlaams Vredesinstituut op basis van een interne en een online bevraging bij de geïnteresseerde burger de demonstranten in Wit-Rusland voor de Nobelprijs voor de Vrede. Je leest hier waarom.
In een volgende stap gingen we tijdens een webinar op 19 mei 2021 samen met het onderwijsveld en een expertenpanel (Jan Balliauw – VRT Nws, Wies De Graeve – Amnesty International, Annemarie Gielen – Pax Christi, Maarten Van Alstein – Vlaams Vredesinstituut) op zoek naar de link tussen het conflict in Wit-Rusland enerzijds en de (veranderende) klaspraktijk anderzijds.
Je kan het integrale webinar hieronder hebekijken.
Een selectie van de powerpoint-presentaties vind je hieronder:
Waarom een nominatie voor de Wit-Russische demonstranten?
Met de nominatie – het resultaat van een interne en externe bevraging – wil het Vlaams Vredesinstituut steun uitspreken voor het volgehouden, niet-gewelddadige protest tegen een dictatoriaal regime. Ondanks systematisch geweld en folterpraktijken door Wit-Russische veiligheidstroepen, kon de bevolking van onderuit gemobiliseerd worden tegen de vervalste resultaten van de presidentsverkiezingen.
Nils Duquet, directeur van het Vlaams Vredesinstituut:
“Voor het Vlaams Vredesinstituut staat de Wit-Russische bevolking symbool voor elk volk dat op democratische en vredevolle manier opstaat tegen de dictatuur. 2020 was een donker jaar voor vrede, democratie en mensenrechten. De beweging in Wit-Rusland was daarin één van de weinige lichtpunten.”
De nominatie is één van de startpunten van een hernieuwde focus van het Vlaams Vredesinstituut op de plaats van vrede in het maatschappelijk debat.
Hieronder lees je overigens nog een aantal andere ideeën van leden van het team van het Vlaams Vredesinstituut. Uiteindelijk werd dus na rijp beraad gekozen voor één van de suggesties van het brede publiek, met name voor de demonstranten in Wit-Rusland.
